Azərbaycanda müəllif hüquqları necə qorunur
Azərbaycanda yaradıcılıq məhsullarının qorunması, müəlliflərin hüquqlarının təmin olunması və piratçılığa qarşı mübarizə son illər daha da aktuallaşıb. Mövzu ilə bağlı müəllif hüquqları üzrə müstəqil ekspert, MHUİB-in İdarə Heyətinin sədr müavini Zamiq Yunisov İnterval.Az -ın suallarını cavablandırıb.
Zamiq bəy, Azərbaycanda müəllif hüquqları hansı qanunlarla qorunur?
Azərbaycanda müəllif hüquqlarının qorunması ilk növbədə “Müəlliflik hüququ və əlaqəli hüquqlar haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə tənzimlənir. Bu qanun ədəbi, musiqi, audiovizual, elmi və digər yaradıcılıq əsərlərinin hüquqi müdafiəsini təmin edir. Eyni zamanda Mülki Məcəllə və Azərbaycanın qoşulduğu beynəlxalq konvensiyalar da müəlliflərin hüquqlarının qorunmasına xidmət edir.
Müəllif hüququnun yaranması üçün əsərin qeydiyyatdan keçirilməsi vacibdirmi?
Xeyr. Qanunvericiliyə əsasən müəllif hüququ əsər yaradıldığı andan yaranır. Yəni müəllif hüququnun əldə olunması üçün əlavə qeydiyyat tələb olunmur. Lakin gələcəkdə yarana biləcək mübahisələrin qarşısının alınması məqsədilə əsərin qeydiyyatdan keçirilməsi tövsiyə olunur.
Müəlliflərin hüquqları necə qorunur?
Müəlliflər öz hüquqlarını fərdi qaydada və ya kollektiv idarəetmə təşkilatları vasitəsilə qoruya bilərlər. Bu təşkilatlar müəlliflərin adından qonorarların toplanması, hüquqların idarə olunması və qanunsuz istifadələrə qarşı hüquqi tədbirlərin görülməsi ilə məşğul olurlar. Dövlət tərəfindən də müəllif hüquqlarının qorunması üçün müvafiq mexanizmlər mövcuddur.
Əsərlərdən icazəsiz istifadə edən şəxsləri hansı məsuliyyət gözləyir?
Əsərin müəllifin və ya hüquq sahibinin razılığı olmadan istifadə olunması qanun pozuntusudur. Belə hallarda hüquq sahibi məhkəməyə müraciət edə, istifadənin dayandırılmasını, maddi ziyanın ödənilməsini və digər hüquqi tədbirlərin görülməsini tələb edə bilər. Pirat məhsulların yayılması və qanunsuz istifadə müəllif hüquqlarının kobud şəkildə pozulması hesab edilir.
Rəqəmsal platformalarda müəllif hüquqlarının qorunması nə dərəcədə vacibdir?
Bu gün internet və sosial şəbəkələr dövründə müəllif hüquqlarının qorunması daha böyük əhəmiyyət daşıyır. Musiqi, video, foto və digər yaradıcılıq məhsullarının icazəsiz paylaşılması müəlliflərə ciddi zərər vurur. Buna görə də rəqəmsal platformalarla əməkdaşlıq, monitorinq və hüquqi tədbirlərin gücləndirilməsi vacibdir.
Son olaraq müəlliflərə nə tövsiyə edərdiniz?
Hər bir müəllif öz əsərinə sahib çıxmalı, hüquqlarını bilməli və pozuntu halları ilə qarşılaşdıqda hüquqi müdafiə vasitələrindən istifadə etməlidir. Müəllif hüquqlarının qorunması yalnız müəllifin deyil, bütövlükdə ölkənin mədəni və yaradıcı potensialının qorunması deməkdir.
Bütün xəbərlər
