Zamiq müəllim, beynəlxalq müəllif hüquqlarının kollektiv idarəçilik sistemi nədir və niyə vacibdir? Müəllif hüquqlarının kollektiv idarəçilik sistemi müəlliflərin öz hüquqlarını fərdi şəkildə deyil, xüsusi təşkilatlar vasitəsilə qorumasını təmin edən mexanizmdir. Bu sistem beynəlxalq miqyasda xüsusilə vacibdir, çünki bu gün əsərlər bir ölkə ilə məhdudlaşmır. Musiqi, film, televiziya və rəqəmsal platformalar vasitəsilə əsərlər qlobal şəkildə istifadə olunur. Bu zaman müəllifin hüququnun qorunması və qonorarın düzgün toplanması yalnız kollektiv idarəçilik sistemi ilə mümkündür. Bu sistem beynəlxalq səviyyədə necə işləyir? Əsas mexanizm qarşılıqlı təmsilçilik müqavilələridir. Müxtəlif ölkələrin kollektiv idarəetmə təşkilatları bir-biri ilə müqavilə bağlayır və bir-birinin repertuarını qoruyur. Məsələn, Azərbaycan müəllifinin əsəri xaricdə istifadə olunursa, həmin ölkənin təşkilatı qonorarı toplayır və bizim təşkilata ötürür. Bu, qlobal sistemin əsasını təşkil edir və müəlliflərin hüquqlarını sərhədlərdən kənarda da qoruyur. Praktikada hansı problemlərlə qarşılaşılır? Təəssüf ki, problemlər kifayət qədərdir. Bəzi hallarda repertuar məlumatları düzgün aparılmır, əsərlərin müəllifliyi səhv göstərilir və ya “anonim” kimi qeyd olunur. Bundan əlavə, bəzi xarici təşkilatlar qonorarların ödənilməsində gecikmələrə yol verir. Bu isə müəlliflərin hüquqlarının pozulmasına gətirib çıxarır. Digər mühüm məsələ isə şəffaflıq və hesabatlılıqla bağlıdır. Azərbaycan bu sistemdə hansı mövqedədir? Azərbaycan bu sahədə inkişaf mərhələsindədir. Müəllif Hüquqları Uğrunda İctimai Birliyi (MHUİB) beynəlxalq əməkdaşlıq istiqamətində müəyyən addımlar atır. Lakin daha güclü inteqrasiya, beynəlxalq təşkilatlarla daha effektiv əməkdaşlıq və məlumat bazalarının uyğunlaşdırılması vacibdir. Xüsusilə beynəlxalq platformalarda Azərbaycan müəlliflərinin hüquqlarının qorunması prioritet olmalıdır. Sizcə, hansı addımlar atılmalıdır? İlk növbədə, beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq daha sistemli şəkildə qurulmalıdır. İkincisi, repertuarların düzgün və şəffaf idarə olunması təmin edilməlidir. Üçüncüsü, qanunvericilik və icra mexanizmləri gücləndirilməlidir. Ən əsası isə müəlliflərin hüquqları ilə bağlı maarifləndirmə artırılmalıdır. Çünki hüququnu bilməyən müəllif onu qoruya bilməz. Sonda oxucularımıza nə demək istərdiniz? Müəllif hüquqları sadəcə hüquqi məsələ deyil, bu, mədəniyyətin və yaradıcı sənayenin əsas sütunudur. Əgər biz müəllifin haqqını qoruyuruqsa, əslində ölkənin mədəni gələcəyini qoruyuruq. Bu sahədə hər bir addım strateji əhəmiyyət daşıyır.